Suzanne Lippens - Een heel markante dame
Frie Devinck
Suzanne gefotografeerd in 1974; ze ondertekent het Gulden Boek van Cnocke is hier n.a.v. de inhuldiging van een historisch plaket bij de Ceuvelhoeve.
De mannelijke Lippens zijn in ons heemkundig tijdschrift Cnocke is hier reeds meermaals aan bod gekomen... dus nu is de eer aan de dames.
En welke Dame? Niemand minder dan Suzanne Lippens, de moeder van wijlen onze vorige burgemeester Leopold Lippens, maar ook van Mary, Elisabeth en Maurice Lippens, de erevoorzitter van onze erfgoedkring. Elisabeth, vorstin von Bismarck-Schonhausen is onlangs op 4 juni 2023 gestorven.
Suzy Lippens, een heel gedreven jonge dame!
Deze interessante figuur uit het geslacht Lippens wil ik toch even in de schijnwerper zetten. Suzanne, ook wel Suzy genoemd, had veel persoonlijkheden in zich: reizigster, polyglot, avonturierster, piloot, echtgenote, gravin, moeder. Ze was het allemaal!
Suzanne werd te Gent geboren op 25 mei 1903 en was het eerste kind van Maurice Lippens en Madeleine Peltzer. Haar zus Marie-Louise, Mary genaamd, werd een jaar later geboren en stierf op 40- jarige leeftijd in het concentratiekamp van Ravensbruck.
Suzy was een levenslustig kind en ontpopte zich tot een sportieve jonge vrouw die een avontuurlijke uitdaging niet uit de weg ging. Samen met haar vader Maurice Lippens, die Gouverneur van Kongo was, trok ze in 1921 op 19-jarige leeftijd op ontdekking door een gedeelte van dit Afrikaanse land. Haar avontuurlijke honger was echter nog niet voldaan en stak enkele jaren later weer de kop op. In 1926 vergezelde ze Prins Eugene de Ligne, Belgisch diplomaat en koloniaal raadgever, naar India. Hij werkte voor de Belgische regering en was een zeer gepassioneerde autoliefhebber. Juist daarom kreeg hij de opdracht om over land via Constantinopel naar India (Bombay) te rijden en zoveel mogelijk landverbindingen in kaart te brengen. Een hele uitdaging! Maar Suzy vond dit een kolfje naar haar hand en heeft de hele reis meegemaakt. (Ter inlichting: de kortste afstand tussen Brussel en Bombay is tegenwoordig volgens routeplanner ongeveer 9.722 km!!).
Juffrouw Lippens volgde vlieglessen in het geniep
Haar honger naar andere uitdagingen was nog maar pas begonnen en een jaar later kreeg ze een diepgaande interesse voor het vliegen!
In 1927 werd Suzanne Lippens, tijdens een banket in aanwezigheid van koning Albert I, voorgesteld aan Charles Lindbergh, de piloot die als eerste de Atlantische Oceaan 'solo en non stop' overvloog. Suzy was onder de indruk van dit bravourestuk en werd erg gefascineerd en helemaal betoverd door het verhaal. Lindbergh heeft haar ook sterk aangemoedigd zodat 'ze wilde en zou' piloot worden. Ze liet zich stiekem inschrijven om lessen te volgen aan de vliegschool van Jean Stampe (1). In die tijd was dit zeer ongewoon voor een dame en ze wilde niet opvallen tussen de mannen die ook de opleiding volgden daarom kleedde ze zich mannelijk-sportief en liet zelfs haar haren korter knippen. Haar vader, Maurice Lippens, die toen actief was als staatsminister voor transport en adviseur van de toenmalige koning, ontdekte dit alles pas na enige tijd. Hij was alles behalve gelukkig met de keuze van zijn dochter en was zeer boos uit angst dat er met haar iets ergs kon gebeuren. Het kostte Suzy heel wat moeite om haar vader te overtuigen, maar eenmaal dit gelukt was, werd hij haar grote steun en promotor voor het vliegen en zelfs haar grootste fan.
Ze ontving haar vliegbrevet voor motorvliegtuigen op 28 juni 1928 en was de eerste vrouw in Belgie die dit behaalde.
Vliegbrevet 28 juni 1928.
En... dit was nog maar het begin van het vliegverhaal...
Ook het zweefvliegen had haar in zijn greep en niet weinig. In Belgie was er geen zweefvliegschool daarom volgde ze de lessen op de Wasserkuppe in Duitsland. Dit was een 950m hoge berg in het Rhongebergte die uitstekende hellingstijgwinden (2) had en daarom het Mekka van het zweefvliegen werd. Liefhebbers uit Engeland, Frankrijk en de VS kwamen er lessen volgen. Suzy was een van de drie vrouwelijke liefhebbers. Ze slaagde erin om, als eerste landgenote, op 10 mei 1930 haar Brevet-C(3) Zweefvliegen te behalen. Deze prestatie was een echt huzarenstuk en Suzy liet ons even in haar hart kijken.
Ze was zelf erg onder de indruk van dit speciale moment en schreef haar gevoelens neer: "Ik was opvallend rustig. Ik werd op 30 a 40 meter gekatapulteerd en voelde de kracht van de wind. Ik voelde me 'anders' dan voorheen. Ik was in een toestand van rust en waardigheid. Ik vloog als op rails. [...]
Ik genoot meer dan ooit. Mijn lichaam scheen in harmonie te zijn met mijn vliegtuig en met de wind. De vleugels voelden als een verlengstuk van mijn schouderbladen aan. Het geluid beperkte zich uitsluitend tot het gesuis van de wind. Ik wou gewoon in de lucht blijven en niet meer landen. Zo had ik het nog nooit meegemaakt en zou ik het later ook nooit meer meemaken. Die beroemde ene vlucht die men nooit vergeet!"
Suzy Lippens brak het ene record na het andere
In de zomer van 1930 landde Suzanne als eerste vrouwelijke pilote met haar hemelsblauwe motorvliegtuig, type Gipsy-Moth, op het pas aangelegde vliegveld van Knokke-Zoute.
In dezelfde zomer vestigde ze bovendien een Belgisch record toen ze met haar motorvliegtuig "Mop" als eerste dame alleen het Kanaal overvloog, een twee uur durende vlucht van Cornwall in Engeland naar het Zoute.
Nog geen twee maanden later zette juffrouw Lippens in Folkestone (Engeland) ook het vrouwelijke wereldrecord zweefvliegen op haar naam en dit met een vlucht van 35 minuten. Korte tijd nadien, op 24 mei 1931, verbeterde ze in Brighton (Engeland) haar eigen record zweefvliegen door 1 uur en 21 minuten in de lucht te blijven. Ook voor koning Albert I bleven deze prestaties niet onopgemerkt en als blijk van waardering bevorderde hij de jonge dame in 1931 tot Ridder in de Leopoldsorde.
De 1ste vrouwelijke pilote is pas geland op vliegveld van het Zoute in de zomer van 1930.--------------- Suzy gefotografeerd op de Gipsy-Moth.
Suzanne Lippens met Robert Kronfeld in Evere.
Suzy, de eerste Belgische vrouwelijke zweefvliegpiloot met een brevet op zak, werd een echte propagandiste voor het zweefvliegen in Belgie. In alle grote steden van ons land ging ze in universiteiten en athenea spreekbeurten geven om de vliegsport te promoten. Haar werk wierp vruchten af, want in verschillende steden werden er ook zweefvliegclubs opgericht. Op 25 en 26 april 1931 verbleef ze 2 dagen in Evere om er de studenten in te wijden in de theorieen en de praktijk van het vliegen zonder motor.
Bij deze gelegenheid kregen 2 nieuwe toestellen type Sabca Junior een traditionele champagnedoop van mejuffer Lippens en werden VOLCEP genaamd. Het was gelukt om de wereldberoemde zweefvlieger Robert Kronfeld (4) uit te nodigen naar Evere. De aanwezigheid van de grote Oostenrijkse kampioen trok veel aandacht. Hij behaalde meerdere wereldrecords en was ook ontwerper van zweefvliegtuigen in de jaren 1920 - 1930. Hij was geland in Evere met zijn nieuw zweefvliegtuig de WIEN (Vienna) dat veel interesse
Op 25 april 1931 werden in Evere twee nieuwe zweeftoestellen voorgesteld in aanwezigheid van prominenten en Robert Kronfeld (op foto met hoed in de hand). Suzy geeft uitleg aan de pers en geinteresseerden uit de lichtvaartkringen en doopt de 2 toestellen met champagne. Daarna neemt ze plaats op de VOLCEP en is klaar voor haar 'nieuwe' zweefvlucht!
Op 24 april 1934 haalde Suzanne opnieuw de kranten. In het Limburgs Dagblad verscheen onder Gemengd Nieuws het bericht 'Mej. Suzanne Lippens roert zich' met als kleine ondertitel 'Traject Brussel-Stockholm in 7 1/2 uur afgelegd'. De Zweedse gezant in Belgie, de heer de Dardel, werd plotseling naar Stockholm geroepen in verband met de zeer slechte gezondheidstoestand van zijn zoon. Hij wou dan ook zo snel mogelijk terug. Met de trein, de wagen of per schip zou de reis veel te lang duren, ongeveer 36 uren. Geheel spontaan bood Suzanne Lippens aan om de gezant met haar privevliegtuig naar Stockholm over te vliegen. Ze vertrokken van het vliegveld Brussel-Haren om 10u en bereikten Hamburg in 2u 55min. Het traject Hamburg-Malmo legde ze af in 1u 45min en van Malmo naar Stockholm vloog ze in 2u 50min. De heer de Dardel was dankzij Suzanne Lippens die avond nog op tijd bij het ziekbed van zijn zoon. Korte tijd daarna overleed hij.
Het was de eerste maal dat een toeristenvliegtuig het traject Brussel-Stockholm in een dag had afgelegd, in precies 7u 30min. 'Een schitterende prestatie! En dit nog wel met een dame als piloot!' schreef de krant... Suzanne had zelf haar traject uitgetekend en berekend zonder langs Kopenhagen te passeren! Dit typeerde haar ten voeten uit...
Suzy Lippens, goed bevriend met de koninklijke familie, zette zich ook in om Koning Albert I regelmatig ergens naartoe te brengen met haar vliegtuig. Koningin Astrid en de kinderen werden dikwijls door haar opgepikt in Laken en naar Knokke gebracht. Op Nieuwjaarsdag 1931 vloog ze zelfs over het koninklijk paleis in Laken om haar nieuwjaarsboodschap te parachuteren, iets wat Prins Leopold en Prinses Astrid bijzonder wisten te apprecieren.
Persbericht uit 1934 met de vermelding van Suzanne Lippens met haar bijzondere prestatie (Limburgs Dagblad).
Huwelijk tussen twee Lippens-nakomelingen
Het zou verkeerd zijn te denken dat de hele familie Lippens altijd voor honderd procent liberaal is geweest. Hun houding werd in de loop der tijd door huwelijken en nieuwe familieleden bei'nvloed. We volgen even de twee neven Maurice Lippens en Raymond Lippens van nabij. In de tak van Maurice Lippens waren er al twee huwelijken gesloten met de liberale vrijmetselaarsfamilie de Kerchove de Denterghem die een grote invloed uitoefende op hen. Eind 19de - begin 20ste eeuw was de thuisbasis (Moerbeke-Waas) van de familie Lippens uitgegroeid tot een Liberaal en overtuigd vrijzinnig bastion. Aan de andere kant werd de tak van Raymond Lippens eveneens bei'nvloed door huwelijken met de zeer devote, katholieke families 't Serstevens en de Bethune. Daardoor ontstond er tussen de twee neven Maurice en Raymond een verwijdering die stilaan groter werd en tot een breuk leidde... die later gelukkig werd bijgelegd.
Maurice werd algemeen als een vrijdenker beschouwd. Hij legde een mooi parcours af: was Gouverneur van Belgisch-Kongo nadien Senator, Gouverneur van Oost-Vlaanderen en jarenlang Minister. Hij kreeg in 1936 de titel van Graaf die enkel overging op de eerstgeboren zoon. Omdat Maurice geen zonen had, zou dit later voor een probleem kunnen zorgen.
Raymond Lippens kreeg twee zonen: Philippe en Leon. In 1934 werd Leon Lippens doctor in de rechten en was hij ondertussen, tegen de zin van zijn ouders, verliefd geworden op zijn achternicht Suzanne Lippens. Door tussenkomst van Maurice was Leon Lippens in 1935 adjunct-directeur en conservator in het 'Parc National Albert' in Kivu geworden. Zonder dat Raymond het wist ging Suzanne haar achterneef bezoeken en leerden ze elkaar beter kennen in Kongo.
Ze huwden op 10 november 1936! Na hun huwelijk veranderde haar wereld helemaal. Leon en Suzanne kregen vier kinderen, mooi verdeeld om de twee jaar: Mary 1937, Elisabeth 1939, Leopold 1941 en Maurice 1943 die haar aandacht vroegen. Maurice Lippens, de vader van Suzanne, stierf in 1956 en omdat hij geen zoon had die de titel Graaf kon erven ging deze over op zijn schoonzoon Leon Lippens en op Suzanne, zijn dochter.
Suzanne als vrouw van de burgemeester: minzaam en bescheiden
Het was ook een groot moment voor Suzanne toen haar man Leon tot burgemeester van Knokke werd verkozen. Dit gebeurde in 1947 en hij bleef burgervader tot in 1966. Dit bracht ook voor haar verplichtingen met zich mee. Ze stapte een nieuw leven binnen...
Ze bleef een vriendelijke, eenvoudige vrouw, in alles geinteresseerd en kon met iedereen een gesprek voeren over de meest uiteenlopende onderwerpen. Als echtgenote van de burgemeester zette ze zich in voor diverse goede doelen zoals kinderbescherming, gehandicapten en dierenwelzijn, zaken die haar nauw aan het hart lagen. Waar het nodig was, bracht ze hulp en bezocht ze persoonlijk de zieken of de armen. Voor haar geen 'glamour of glitter', ze schikte zich naar het gewone leven, deed haar inkopen in de winkels van Knokke en ook op de groentemarkt was ze een vaste klant.
Ze had een boontje voor de Oosthoek en was altijd op de hoogte als er iets te doen was. Zo steunde ze zelfs kermissen, volksfeesten en woonde ze de toneelopvoeringen van de schoolkinderen bij in de Oosthoek. Ze vond plezier in simpele dingen. Op een dag had ze een mooi prenten-leesboek met de Sprookjes van Andersen op de kop getikt en wilde ze het boek aan het schooltje schenken. Ze kwam vergezeld van haar indrukwekkende hond, een groot en prachtig dier. Ze beval hem in het Engels om stil te blijven zitten op de mat, wat hij braaf deed. De kinderen keken op eerbiedige afstand, vol ontzag en bewondering, naar de gehoorzame hond. Nadien zeiden ze aan de meester dat dit zeker de slimste hond van de hele wereld was "want hij kent en verstaat Engels!!"
Suzanne Lippens steunde ook vol enthousiasme de meisjesscouts van Knokke. Op een jaar hadden ze geen geld genoeg in kassa om hun jaarlijks kamp te laten doorgaan. Suzanne kwam dit te weten en schoot in actie. Op een druk weekend, even voor de zomer, organiseerde ze een geldinzameling op de dijk voor de 'girl-guides'. Die hadden een plakkaat bij waarop de vraag stond de Scouts geldelijk te willen steunen om op zomerkamp te kunnen gaan. Ze posteerden zich ter hoogte van het Van Bunnenplein en Suzanne begon op de brede strook blauwsteen van de wandeldijk een paar geldstukken naast elkaar te leggen, mooi op een rij, terwijl ze de wandelaars aanspoorde om haar voorbeeld te volgen en ook wat munten te geven. Toen de rij muntstukken serieus begon te groeien was ze tevreden en plaatste ze om de vijf meter een meisje om de geldlijn te bewaken. Dan stapte Suzanne naar haar tweede post op de dijk, aan het Albertplein in het Zoute, ter hoogte van de zo genoemde 'Place m'as-tu-vu?' en begon ze dezelfde tactiek uit te voeren. Ze werd er ook omringd door 'Girl-Guides' en weer trok ze mensen aan die kwamen kijken en er geldstukken neerlegden op een rij die snel aangroeide. Zelfde scenario met wachtposten om de vijf meter. En wat was het resultaat? Er was genoeg geld opgehaald en nog nooit was het kamp zo goed geslaagd als dit jaar!
Feest in Knokke: 1 JUNI 1947 Plechtige aanstelling van Leon Lippens als burgervader
Uit het familiearchief...
Dochters Marie en Elisabeth op een paard bij landbouwer Omer Peere op de Vrede
Leopold, Marie, Arsene en Eugene Lannoye op het Hazegras.
Leopold en Marie op de Zeedijk Zoute.
Familiefoto uit 1957: Raymond Lippens en Ghislaine de Bethune. Staande : Eric, Leopold, Gravin Suzy en Graaf Leon Lippens, Philippe en Daisy Houtart, Francois, Maurice.
Zittend : Elisabeth, Marie, Christine en Anne
Viering ere-burgemeester Leon Lippens 1 januari 1968.
Maurice, Leopold, Marie, kunstschilder Luc De Decker, Catherine Matthieu de Wynendaele, Elisabeth.
Een grote dame ... een zeer speciale vrouw
Hoe gepassioneerd voor de luchtvaart moeder Lippens in haar jeugd ook was geweest, toch gaf ze de microbe niet door aan haar vier kinderen. Ze raadde het hen zelfs af! Misschien realiseerde ze zich dat ze nogal grote risico's had genomen in de jaren '30, vooral bij het zweefvliegen. In die tijd gebeurden er toch maandelijks 2 tot 3 ongevallen, vaak met dodelijke afloop.
Graaf Maurice maakte volgende bedenking: " Is dit geen mooi voorbeeld van "Do as I say, don't do as I did!", vrij vertaald als: "Doe wat ik zeg, doe niet wat ik deed!".
Op latere leeftijd trok ze zich meer en meer terug uit het publieke leven en kwam nog slechts bij bepaalde gelegenheden in het openbaar. Zoals in december 1980 toen ze als erelid werd opgenomen in de FAI (Federation Aeronautique Internationale) als mooie erkenning voor haar verdiensten in het zweef- en motorvliegen.
Ze genoot verder rustig van alles, had nog steeds oog voor de natuur, de bloemen, planten en dieren. Suzanne verzamelde enthousiast oude prentkaarten van Knokke omdat ze zich bijzonder voor de geschiedenis ervan interesseerde.
De laatste jaren leefde ze wat rustiger. Ze bleef tot aan haar dood in Knokke wonen waar ze stierf op 20 januari 1985. Ze werd eenentachtig jaar en had zelf gewenst om haar begrafenisplechtigheid binnen familieverband te houden, maar de St.Margarethakerk was te klein voor de trouwe vrienden en Knokkenaars die hun respect en dankbaarheid kwamen betuigen!
In 1980 wordt Suzanne gedecoreerd als erelid van de FAI. Rechts toenmalig Minister Herman De Croo.
Suzanne was een grote dame, een minzame persoonlijkheid, begaafd met een schitterend verstand en een schrandere geest maar ook met een goed en groot hart.
Mensen worden dikwijls ingedeeld in categorieen: denkers en doeners. Suzanne had die twee eigenschappen in zich en was zowel een denker als een doener. lets wat heel zelden voorkomt! Ze zat vol gedachten en plannen... maar ze voerde ze ook uit!
Suzanne had dromen en wensen en die heeft: ze echt beleefd en waargemaakt. Ze heeft niet alleen maar gewoon geleefd... maar wel 'ten volle' geleefd!
Bronvermelding:
-Devroe Constant, Graaf Leopold Lippens, 20Jaar burgemeester, 1999 (foto blz. 1)
-Heemkundige Kring Vlierbeek - Abdij van Vlierbeek, 8 maart 2021, Moeder Lippens op de Kesselberg.
-Clemminck J., Academiejaar 2001-2002, Mentaliteitsstudiegebaseerd op het familiearchief van de familie Lippens-de Bethune.
-Bedert Chr., tekst en foto’s Reynders A., 17 dec 2012, Openhartig: Zwinwandeling met Graaf Leopold Lippens, Knokke Actueel.
-Limburgs Dagblad, 24 april 1934, Suzanne Lippens roert zich, https://www.delpher.nl -Brugsch Handelsblad, 3 december 2018, Gravin Suzanne Lippens.
-Zweefvliegen in Vlaanderen, Thermiek, Nederlands magazine, 2010 blz 24 - 25, 2013
Met bijzondere dank aan: Graaf Maurice Lippens voor het nalezen van de tekst en de enkele bijkomende inlichtingen die hij gaf.
Ook aan de Heemkundige Kring Vlierbeek mijn oprechte dank voor hun uitgebreid artikel over Suzanne Lippens.
Voetnoten:
1. Jean Stampe was een veteraan uit de eerste wereldoorlog die gepassioneerd was door de vliegkunst en in Deurne een vliegschool oprichtte na de WO I.
2. Hellingstijgwind ontstaat aan de loefzijde van heuvels en bergen. De wind wordt gedwongen om tegen de helling op te stijgen. De stijgende lucht kan merkbaar zijn tot enkele malen de hoogte van de helling. Door met een zweefvliegtuig in deze stijgende lucht te gaan vliegen, is het mogelijk om uren in de lucht te blijven. Een voorwaarde is dat de helling hoog genoeg is, de wind hard genoeg en de windrichting ongeveer loodrecht op de helling staat.
Om het brevet-C te halen - dat veel moeilijker was dan het brevet A of B - moest de vlucht minstens vijf minuten duren en uitgevoerd worden op een hoogte die hoger was dan de startplaats. Naargelang het brevet mocht de piloot dan een badge dragen met 1, 2 of 3 meeuwen tegen een blauwe achtergrond.
Robert Kronfeld was een Oostenrijker van joodse origine (1904-1948). Hij behaalde meerdere wereldrecords en was ook zelf ontwerper van zweefvliegtuigen. Op 20 juni 1931 was Kronfeld de eerste piloot die met een zweefvliegtuig over het Engels Kanaal vloog en dezelfde dag nog een terugvlucht maakte. In 1933 vluchtte hij voor het Naziregime naar Oostenrijk en later naar Engeland waar hij in 1939 Brits staatsburger werd. Tijdens WOII diende hij bij de Royal Air Force. Na oorlog werd hij Chief testpiloot de voor de RAF en kwam om het leven bij de crash van een experimenteel zweefvliegtuig.
,
[DOWNLOAD HET OORSPRONKELIJK DOCUMENT]