Knokke-Heist verliest een stuk funerair erfgoed....

Knokke-Heist verliest een stuk funerair erfgoed....

Danny Lannoy

Dit was de titel van een bescheiden bericht op 14 oktober 2022 in de digitale 'Kneistikrant'.

Er kwamen slechts enkele reacties al werd ondergetekende herhaaldelijk aangesproken over dit onderwerp. De berichtgeving 'stierf een stille dood'... passend voor een vervallen begraafplaats.

Maar het had anders kunnen verlopen!

Gemeentebesturen kiezen ofwel voor het bewaren of het ontruimen van oude begraafplaatsen. Redenen zijn verwaarloosde grafstenen, hoge onderhoudskosten, veiligheidsaspecten en misschien het zoeken naar een andere bestemming of bouwgrond. In Knokke-Heist was er in 2014 reeds een plan voor het geleidelijk verwijderen van de verlopen grafconcessies en onverzorgde grafstenen. De gemeenteraad gaf goedkeuring aan het voorgestelde plan.

Op de begraafplaats langs de Deklerckstraat bestond er een cluster van oude grafstenen die in 1929 overgebracht waren van het kerkhof in Knokke-Dorp. De woningen in de Kerkstraat werden toen ook onteigend voor de aanleg van het Maurice Lippensplein, of inkom van de gemeente.

De vraag van de Heemkundige Kring en de Cel Erfgoed was om alsnog deze specifieke zone te bewaren als funerair erfgoed. Na herhaalde tussenkomsten bleek dit niet meer mogelijk. Redenen waren dat het gelijkheidsbeginsel werd geschonden. Ons inziens was dit absoluut niet van toepassing; het ging hier over een 'collectief' behoud van deze grafstenen.

Grafsite vóór de ontruiming. Vooraan het grafmonument van Marie Roosen uit 1896.

Er werd zelfs beroep gedaan op een vzw Epitaaf Onroerend Erfgoed uit het Brusselse die verklaarde dat er geen erfgoedwaarde was voor de Knokse begraafplaats! Dit is toch een zuiver lokale materie waarover eigen mensen en beleidsmensen moeten waken, advies geven en beslissingen nemen? Een samenwerking met personen die kennis hebben over diegenen die er begraven liggen en wat ze betekenden voor Knokke, zou waarschijnlijk een ander resultaat gegeven hebben.

In oktober 2022 werd het bewuste cluster ontruimd. Zo verdwenen de grafstenen van gewezen burgemeester Sebastiaan Nachtegaele, schepen Paul Parmentier, oorlogsheld Leander Waeghe, kunstschilder Ludwig en vele anderen. Eminente stadsgenoten, persoonlijkheden die ooit een bijzondere plaats hebben ingenomen verdienen meer respect. Dit stukje funerair erfgoed had een unieke historische waarde en zou geen storend element geweest zijn in een 'begraafplaatspark', want dat zal het worden gezien alle kisten en kelders nog ondergronds behouden blijven onder het maaiveld.

Grafsite voor de ontruiming. Vooraan het grafmonument van Marie Roosen uit 1896.

Toekomst gericht zal men een park hebben met hier en daar een 'vergunde' concessie of grafsteen. Ik ben echt benieuwd hoe er dat zal uitzien!

Van het Agentschap Onroerend Erfgoed bestaat er een lijvige brochure over het funerair erfgoed.

Wat is erfgoedzorg? Welk erfgoed moet behouden blijven?

De ervaring leert ons dat er regelmatig discussiepunten zijn over het al of niet behouden en beheren van begraafplaatsen. Niet alle elementen hebben dezelfde kwaliteiten. Er zijn twee evenwaardige zaken in het proces van erfgoed...'Begraafplaatsbeheer' en 'Erfgoedbeheer'. Voor dit laatste zijn we helaas te laat met onze repliek. De problematiek over de oude begraafplaats van Knokke kwam pas aan bod in de lokale erfgoedcel in het voorjaar 2022.

Grafmonumenten zijn in feite bouwkundige elementen die ons herinneren aan onze dierbaren familie, vrienden, prominenten....

Graftekens zijn er als permanent bewijs van een graf, vaak gebruikt om de afstamming en status van de persoon aan te tonen.

Intimiteit en geborgenheid op de dodenakker zijn nog altijd belangrijk. Bepaalde graven vertellen in eerste instantie iets over de lokale gemeenschap. Kennis hebben over wie die personen waren, wat ze betekenden voor Knokke, zou waarschijnlijk een ander resultaat gegeven hebben.

Dit erfgoed in kaart brengen en er zorg over dragen is de taak van de overheid.

Erfgoedkwaliteiten maken deel uit van de beheers visie.

Er kan dan ook rekening gehouden worden met de historische en artistieke waarde van de grafstenen. Belangrijk in het decreet uit 1904 is : De waarde concretiseren is afhankelijk van de eigen lokale situatie. Er is echter geen duidelijkheid daaromtrent en men verwijst naar ministeriele besluiten van de inventarisatie methodologie van bouwkundig erfgoed.

Moest er niet meer nagedacht worden over de toekomst van de oude begraafplaats?

Een lokale commissie met vertegenwoordigers van het gemeentebeleid, diensten en heemkundige kringen had misschien een andere kijk gehad op deze problematiek. Erfgoed in drager van geschiedenis en is een onmeetbare rijkdom voor de toekomstige generaties.

Wij zijn dan ook benieuwd hoe de oude begraafplaats van Westkapelle zal aangepakt worden. Dit stemming oord van bezinning leunt aan bij het kerkhof van ons ander polderdorp Ramskapelle, uniek in zijn vorm.

Als heemkundige kring is het onze plicht het gemeentebestuur te wijzen op het behoud van bepaald historisch belangrijk bouwkundig erfgoed. De cluster van oude grafstenen op de St. Helenabegraafplaats was er een van.

In de overzichtslijst zien we de verdwenen grafstenen die in 1929 werden geselecteerd om overgebracht te worden naar de Polderweg of Deklerckstraat. Dit waren waarschijnlijk 'eeuwige vergunningen'.

FAMILIE NACHTEGAELE - VAN DAMME

Joannes Nachtegaele (°Ramskapelle 6.01.1799 / + 2.03.1873) landbouwer- steenbakker burgemeester 1848-54

Maria-Theresia Van Damme (°Westkapelle 16.09.1800 / + 21.02.1871)

FAMILIE NACHTEGAELE - VAN HOUTTE

Leopold Nachtegaele (° 8.04.1835/ + 1883) zoon Joannes Isabella Van Houtte (° Oostkerke 1831 / + 1898)

SEBASTIAAN NACHTEGAELE (° 24.01.1829 / + 26.12.1895) landbouwer, burgemeester 1872 -1895 Rosalie Quataert (°Lissewege 16.03.1832 / + 1911)

CORNELIUS NACHTEGAELE (°9.06.1839 / + ...) zoon Joannes Rosalie Monbalieu (° Knocke 1837 / + 1894)

ROOSEN - VAN HECKE

Marie - Elise Roosen (°Ordange 1863 / + Brugge 24.12.1896)
dochter van Othon Victor Roosen rentmeester / contre- boer op het Hazegras 22, kaas- en boterfabriek was de 1^ste echtgenote van Alphonse Van Hecke (°Schoore 20.03.1869) landbouwingenieur werkzaam op het Hazegras. Marie stierf een jaar na haar huwelijk op 33-jarige leeftijd. Hij was ook schepen van 1895 tot 1905. Hij huwde later met Maria Janssen (°Brussel 27.05.1870). Verhuist naar Nieuwpoort.

LEANDER WAEGHE (°Knokke 6.12.1891 / + Kn 12.07.1915)
Neergeschoten op de Nieuw Hazegras Polderdijk bij de grens, door Duitse schildwachten.

LOUIS LUDWIG   (°Lith, Noord-Brabant, Ned, 1856 / + Brugge 1925)
kunstschilder 

Felici VAN DURME (1870/ 1963)

CAMILLE DEMEY (° 11.04.1871 / + St.J. Mol. 1940)
Gemeenteraadslid, brouwer 'brasserie L'Avenir',

Alida De Cloedt (° Assebroek 7.02.1896 / + ... )

KENNEDY Aimee ("Philadelphia 31.01.1864 / + Knocke 1911 )
Echtg. van Jules Ricci, domicilie Schaarbeek, overleden in de villa 'Mafalda' (?).

WEBBE Edward Thrall
("Londen 26.03.1874 / + Knocke 24.09.1912)
Zoon van Edward en Ma Fanning, echtg. Eugenie Cooke, getuige: Emiel Jacobs, hotelier.

YATES Ellen (° Brussel 1.12.1837 / 1913)
Rentenierster, dochter van Samuel en Henriette Bennett, weduwe van Georges Wadtsworth; getuigen Francis Yates en Alfred Jones.
Overleden in het verblijf ter Piers de Raveschootlaan.

COPPIN Karel ("Neuve Eglise 8.09.1904 / + Knocke 1922)
Echtg. van Marie Vandermeersch;
overleden Zeedijk 35, getuigen: Maurice Coppin, pensionhouder en Oscar Verheyde, hotelier.

ROUFFART Denise (° Schaarbeek 15.10.1912 / + Knocke 1914)
Overleden 2 jaar oud in de villa Calanda,
Helmweg; domicilie Charleroi; dochter van Georges Rouffart, ingenieur en Flora Longree.

JACOBS Euphrasie (° Knocke 11.06.1878 / + 16.01.1916)
Dochter van Jan Frans (+) en Marie Baes, winkelierster, echtg. Irinee Bolle 34j. hotelhouder.
Getuigen: Pieter Jacobs, broer en Edgard Lesy, schrijver, overleden in haren huisje Lippenslaan, alhier....

VAN HAUTER Alida (° Brugge 1.11.1882 / + Knocke 13.01.1923)
Dochter van Petrus, meester timmerman en Jeannete Pintelon; overleden Lippenslaan 45,
Hotel I'Esperance; 
Getuigen: Joseph Vanderweyden, schoonbroeder en Marguerite Van Hauter, gasthofhoudster, zuster.

HENRI Engelberts (°Warnsveld, Holl, 26.08.1878 / + 28.03.1926)
Zoon van Dirk en Anna Van Nepreu, echtg. Wilhemina Lansdorf, schrijfster 34 j.
Getuige: Julia Droesbeke, verpleegster 23j. (Gent), medebewoonster, De Judestraat 25 bis.

VERMEILLE Maria (° 1869 / + 18.05.1921)
Gestorven in het OLV Gesticht, St. Michiels, 
Dochter van Louis en Virginie Van Houtte; echtg. van Constant Schotte.

NUZET Marie (° Bauge-les-Namur 1862 / + Knocke 1914)
Overleden in de Dumortierlaan, echtg. van Gabriel Herbillon, Tienen.

VLAEMINCK Frans Jacob (°Wsk 18.11.1858 / + Knocke 30.06.1925)
Zoon van Donaat en Therese Moens, weduwnaar Maria Cornelis, echtg. van Melanie De Cauwer, Knocke; overleden Smedenstaat 2.
Getuigen: Henri Teerlinck, bureeloverste, schoonzoon en Emile Waeghe, timmerman 37j.

LONGDOS Willem ( °Herstal 3.06.1864 / + Knocke 29.09.1923)
Echtg. van Leontine Theuns, staatsgepensioneerde Deurne, overleden Statieplein wijk 'Dorp'; getuigen Marie Theuns en Raimond De Beir, geneesheer.

D' HARVING Paul (° Ecaussines 26.03.1851 / + Knocke 1924)
Zoon van Emmanuel en Therese De Saint Moulin, echtg. Veronique Celis (68 j.).
Overleden in de Villa De Lente, Koninginnelaan.

NEYTS Leopold (°Kn 10.07.1849 / + Knocke 13.11.1923)
Werkman, zoon van Jacobus en Helene Demaecker weduwnaar Rosalie Regelbrugge, echtg. van Nathalie Monteville, overleden Deklerckstraat 11.

POLEUNIS Louis (°St. Gillis 19.07.1872 / + Knokke 10.10.1927)
Ridder in de Leopoldsorde.
Zoon van Charles en Jeanne Delidigne Weduwnaar van Marie De Potte, echtg. Jeanne De Ryck. Getuigen: Seraphin Poleunis, bankbediende en Emile Smolders, schoonzoon (Brussel).
Overleden: Avenue Charles August nr. 2.

VANDENBOSCH Petronella (°Brussel 12/05.1855 / + Knocke 20.04.1931)
Dochter van Sebastiaan en Maria Desmedt; weduwe van Charles De Ryck (+Knocke).
Getuigen: Marius Burny, gebuur en Emiel Smolders. Overleden Charles Augustlaan nr. 2 (zijstraat Lippenslaan)

VAN FLETEREN Louise (° Rolleghem-Cappelle 2.07.1840 / + 1921)
Dochter van Leo en Barbara Huyghe, weduwe van Charles Santy.
Getuigen: Polydore Santy, kleermaker en Pieter Willems, handelaar. Overleden Fincentlaan 22.

KINNE Rainsford (° St.Johns, Canada 15.08.1859 / + Knocke 1913)
zeekapitein, domicilie Antwerpen, gestorven in zijn verblijf in de Van Bunnenlaan; getuigen: Gaston Fera, schoonbroer en Medard Van Ryckeghem, aannemer.

BUIDIN Philomene (° 21.03.1870 / + Middelkerke 24.08.1884)
Echtg. van Leon Charles, 48 j. domicilie Knocke,
Getuigen: Edgard Charles, handelaar en Elodie Pluy.

SCHEPENS Johanna Theresia (° Knocke 20.10.1844 / + Knocke 28.03.1926)
Dochter van Godfried en Blondine Tavernier.
Getuigen: Louis Schepens, broer en Alfons Deckers, timmerman, kozijn, sterfhuis De Judestraat 2.

LECOUTERE Karel (°Antwerpen 11.12.1865 / + Knocke 20.09.1921)
Hoogleraar te Leuven, echtg. van Charlotte Schievens, overleden Fincentlaan nr. 5.

WILLEMS Margaretha Maria (°18.08.1894 / + 14.06.1927)
Getuigen: Victor Wilems, bankbediende en Albrecht Willems gasthofhouder, broers van de overledene;
sterfhuis Lippenslaan 2 bi haar ouders Petrus en Clementie Capelle.

MACKAY Donald Eric ("Manilla 7.03.1915/ + 9.09.1927)
Overleden Eilizabetlaan, Pension Les Petrels. Getuigen: Annie Huntun Gordon, tante, wonende, In Londen en Esa Kluit, buur.
Zoon van John en Anne Gordon Cameron.

VON OEHLHOFFEN Maria Catherine (1830 / 1917)

Andere graven in blok E.V.

DAMMAN Maria (1895/ 1970)

DEVULDER Camiel (1888 / 1979)

DEPAEPE Gustaaf (1890 / 1938)

VANSTEENKISTE Julia (1899 / 1988) VANSTEENKISTE Julia (1899/ 1937)

DEPAEPE Rachel (1926 / 1976)

HINDRICKX Jean ?

DAVIDSON John ?

AERNOUDTS ?

MORESBY Selina ?

VAN DIERENDONCK -VLAEMINCK

Familiegraf:

Eugeen D'HOOGHE ("Brugge 28.05.1863 / + Knokke 28.07.1928)
aannemer - gemeenteraadslid
Marie VAN SPEYBROUCK (1870 - 1941)
Margaretha D'HOOGHE (1904 - 1987) bijzetting

Bewaarde grafstenen:

Familiegraf:

Pieter DECKERS (1839 - 1914)

Rosalie SCHEPENS (1848 - 1899)
ouders van Camille Deckers, burgemeester
Clementine DECKERS (1882 - 1964) bijzetting

Zeldzame opname van het kerkhof van Knokke met centraal het graf van de familie Nachtegaele (foto Paul Parmentier 1897 - 98).